Waarom de Rotterdamse haven een doelwit is
De haven van Rotterdam is de grootste van Europa. Dagelijks lopen er duizenden containers binnen, afkomstig uit havens over de hele wereld. Voor criminele netwerken die cocaïne uit Zuid-Amerika naar Europa brengen, is een haven met deze omvang om twee redenen aantrekkelijk: de schaal maakt verbergen makkelijker, en de directe doorvoer naar het Europese achterland is uitstekend.
Veruit het meeste werk in Rotterdam is gewoon, legaal logistiek werk. Maar in een fractie van die stroom worden partijen drugs gestopt, vaak in een container met legale lading erbovenop. Dat heten 'rip-on/rip-off'-zendingen, omdat de drugs vlak voor verzending in het land van herkomst worden bijgeplaatst en in Rotterdam er weer uitgehaald, meestal zonder medeweten van de eigenlijke verlader.
De Rotterdamse haven heeft daarmee een rol die niet door het havenbedrijf gewild is, maar die voortvloeit uit de mondiale stromen waar de haven onderdeel van is. Antwerpen en Hamburg zien dezelfde dynamiek. Vooral Rotterdam en Antwerpen zijn de laatste jaren bekend geworden om grote inbeslagnames.
Cijfers over inbeslagnames in 2025
In 2025 onderschepte de Douane in de haven van Rotterdam ongeveer 11.500 kilo cocaïne. Dat is een fors lager getal dan in 2024, toen ongeveer 25.000 kilo werd onderschept. De daling zegt niet automatisch dat er minder cocaïne onderweg is; het kan ook duiden op verschuiving van routes naar andere havens of op andere smokkelmethoden.
De vondsten in 2025 lopen sterk uiteen in omvang. Een operatie in februari 2025 leverde ongeveer 2.950 kilo cocaïne op, opgelost in vloeibare vorm in vaten, met een geschatte groothandelswaarde van rond 73 miljoen euro. In andere maanden zijn partijen aangetroffen van 200, 220, 92 of 88 kilo, verstopt tussen onder meer cassave, bananen of in zelfgemaakte hulpstukken in containers.
De Douane signaleerde tegelijk dat de smokkel diverser is geworden. Niet alleen Rotterdam, ook kleinere havens vallen op met inbeslagnames. Dat duidt op een spreiding van risico door de criminele netwerken: meerdere kleinere zendingen via verschillende havens in plaats van enkele grote stromen via één locatie.
De rol van 'uithalers' en haveninfiltratie
Voor het succesvol smokkelen via een container is meer nodig dan een goede verstopplek. Iemand moet de drugs er ook uit zien te halen voordat de container verder verwerkt wordt of voordat de eigenlijke ontvanger hem opent. Die rol ligt bij 'uithalers': jonge mannen, vaak nog tieners of jonge twintigers, die zich in de haven proberen te begeven om partijen los te koppelen en mee te nemen.
De Rotterdamse politie en de Douane hebben de afgelopen jaren tientallen tot honderden uithalers per jaar aangehouden. Voor deze jongens is de beloning relatief hoog in verhouding tot de tijd die het kost, maar de risico's zijn groot: strafrechtelijk, fysiek, en als ze met lege handen terugkomen ook financieel of via geweld vanuit hun opdrachtgevers.
Naast uithalers zijn er hardnekkige zorgen over corruptie binnen de haven zelf. Een enkele medewerker met toegang tot containerinformatie of beveiligde gebieden kan een verschil maken. Het havenbedrijf, de Douane, terminals en politie werken samen aan integriteitsbeleid, screening en bewustwording, maar het probleem laat zich niet eenvoudig wegnemen.
Het geweld dat aan de haven hangt
De drugsstromen via Rotterdam staan niet los van de bredere onderwereldproblematiek elders in Nederland. Conflicten tussen netwerken, gemiste partijen, verraad of verdwenen zendingen vertalen zich vaak in geweld, soms ver van de haven, in steden als Amsterdam, Utrecht of Eindhoven. Een verloren of geript transport in Rotterdam kan weken later leiden tot een aanslag op een woning in een heel andere regio.
In de havenstad zelf is het geweld zichtbaarder geworden bij explosies bij woonpanden en bij ripdeals in industriële gebieden. Een deel daarvan komt direct of indirect voort uit de containerstroom. Niet elke explosie is direct te koppelen aan een specifieke zending, maar het patroon is reëel en wordt door politie en Openbaar Ministerie inmiddels in samenhang geanalyseerd.
Dat samenhangende beeld heeft de aanpak veranderd. Recherche-onderzoeken behandelen havencriminaliteit niet meer als een geïsoleerd opsporingsdoel, maar als onderdeel van bredere netwerken die opereren in vastgoed, financiële dienstverlening en logistiek. Een grote inbeslagname is in dat licht zelden een eindpunt, eerder een ingang.
Wat de haven en de overheid samen doen
De aanpak van haven-gerelateerde drugscriminaliteit is publiek-privaat. De Douane voert risicoanalyses uit op binnenkomende containers, met behulp van scanners, hondenteams en gerichte controles. Het Havenbedrijf Rotterdam werkt aan toegangscontroles en cameratoezicht. Terminals investeren in beveiliging, en politie en Openbaar Ministerie hebben specifieke teams die havencriminaliteit volgen.
Daarnaast is er internationaal samengewerkt. Verbindingsambtenaren in havens in Zuid-Amerika, samenwerking met Europol en informatie-uitwisseling met Antwerpen en Hamburg zijn standaardonderdelen van de aanpak. Het idee is om partijen al voor vertrek of bij overslag in beeld te krijgen, in plaats van pas in Rotterdam.
Tegelijk wordt er aandacht gevraagd voor preventie aan de voorkant: jongeren uit Rotterdamse wijken die als uithaler in beeld komen, krijgen niet alleen strafrechtelijke trajecten maar ook hulpverlening en sociaal werk. Of die preventieve aanpak voldoende doorbreekt, is een vraag waar onderzoek de komende jaren waarschijnlijk meer over zal vertellen. Wat vaststaat: zolang er internationaal grote vraag naar cocaïne is, blijft de Rotterdamse haven een doorvoerpunt met een eigen, donker hoofdstuk.