Wat is energiebelasting?
Energiebelasting is een heffing die de overheid bovenop je stroom- en gasverbruik legt. Iedereen betaalt het, je leverancier int het samen met de leveringskosten en draagt het af aan de Belastingdienst. Op je jaarafrekening zie je het terug als aparte regel onder de leveringskosten.
Het doel van de energiebelasting is dubbel: het moet belastinginkomsten opleveren voor de schatkist en het moet vergroening van energieverbruik aanmoedigen. Dat tweede doel zie je terug in het feit dat gas relatief zwaarder belast wordt dan elektriciteit. De gedachte is dat je daardoor sneller overstapt op een warmtepomp of een hybride installatie.
Naast de gewone energiebelasting was er tot 2023 ook een Opslag Duurzame Energie (ODE). Die is sinds 2024 samengevoegd met de gewone energiebelasting. Op je nota zie je dus nog maar één regel, terwijl het oude ODE-bedrag er nu in verwerkt zit.
De energiebelasting is samen met de btw verantwoordelijk voor een groot deel van je energierekening. Bij een gemiddeld huishouden gaat er meer dan veertig procent van het totale bedrag naar belasting.
De tarieven voor 2026
Voor elektriciteit betaal je in 2026 in de eerste schijf 11,1 cent per kWh (exclusief btw). Voor gas is dat 73 cent per kubieke meter. Beide tarieven gelden voor het gemiddelde huishouden, dat onder de grenzen van de eerste schijf blijft.
De energiebelasting werkt namelijk in vijf schijven sinds 2024. Hoe meer je verbruikt, hoe lager het tarief per kWh of m³ wordt. Dat lijkt vreemd — je zou denken: hoe meer je verbruikt, hoe duurder. Maar de schijven zijn ontworpen voor grote verbruikers zoals fabrieken. Een gewoon huishouden komt zelden boven de eerste schijf uit.
Voor elektriciteit loopt de eerste schijf tot 2.900 kWh per jaar. Voor gas tot 1.000 m³. Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt ongeveer 2.500 kWh en 1.150 m³, dus voor stroom blijf je vrijwel altijd in de eerste schijf. Voor gas zit je er net boven — voor het deel boven 1.000 m³ betaal je iets minder belasting per kuub.
In 2026 daalt het tarief voor elektriciteit een fractie en stijgt het tarief voor gas. Dat is bewust beleid: de overheid wil mensen stimuleren om minder gas en meer elektriciteit te gebruiken. Over alle tarieven komt nog 21% btw.
De vermindering energiebelasting: een vaste teruggave
Iedere huishoudelijke aansluiting krijgt een vast bedrag aan teruggave op de energiebelasting. Dat heet de vermindering energiebelasting. Voor 2026 is dat bedrag vastgesteld op 519,80 euro per jaar exclusief btw, oftewel circa 628,96 euro inclusief btw.
De vermindering staat op je nota als negatieve regel binnen het belastingblok. Je krijgt hem automatisch, ongeacht je verbruik en ongeacht je inkomen. Wel geldt de regel: één vermindering per aansluiting. Heb je een woning met meerdere aansluitingen, dan krijg je de vermindering maar één keer.
De vermindering is bedoeld als compensatie voor het feit dat een minimum aan energie nu eenmaal nodig is om te leven. De overheid stelt dat huishoudens niet voor dat basisverbruik belasting hoeven te betalen. Effectief zorgt de vermindering ervoor dat je over de eerste circa 4.700 kWh en m³ samen geen netto belasting betaalt.
Voor een huishouden dat zeer weinig verbruikt — bijvoorbeeld een appartement met één bewoner en zonnepanelen — kan het voorkomen dat de vermindering hoger is dan de te betalen energiebelasting. Het verschil krijg je dan terug als negatief belastingbedrag.
Btw: belasting over belasting
Bovenop alles wat je voor energie betaalt komt 21% btw. Dat geldt voor de leveringskosten, de netbeheerkosten én de energiebelasting. Met andere woorden: je betaalt btw over de energiebelasting die je al moet afdragen.
Dat klinkt onlogisch maar is gewoon hoe het btw-systeem werkt. Een ondernemer (in dit geval de energieleverancier) brengt btw in rekening over alles wat hij verkoopt, inclusief de doorberekende belastingen. Op je rekening zie je vaak alleen het btw-bedrag onderaan, niet de berekening daarboven.
Voor een gemiddeld huishouden komt dit op een paar honderd euro per jaar aan btw alleen al over de energiebelasting. Tijdens de energiecrisis is dit thema veel besproken: een tijdelijke btw-verlaging naar 9% werd in 2022 doorgevoerd om de pijn te verzachten. Sinds 2023 is dat weer 21%.
In 2026 zijn er geen plannen om de btw op energie aan te passen. Het kabinet gaat ervan uit dat de combinatie van een dalend gasverbruik (door warmtepompen) en gerichte ondersteuning voor lage inkomens voldoende is om de last beheersbaar te houden.
Hoe pakt het uit op de gemiddelde rekening?
Reken het eens door voor een huishouden met 2.500 kWh stroom en 1.150 m³ gas per jaar. De energiebelasting op de stroom is 2.500 × €0,111 = €277,50. Op gas is dat ongeveer 1.000 × €0,73 = €730, plus voor de 150 kuub in schijf twee nog eens circa €110. Tel op: ongeveer €1.118 aan energiebelasting.
Daar trek je de vermindering van €519,80 af. Blijft over: €598 aan netto energiebelasting. Met 21% btw erbij wordt het circa €724.
Vergelijk dat met de levering. Bij een tarief van 25 cent per kWh stroom en 1,30 euro per m³ gas (gemiddelden voor 2026) kom je op €625 stroom + €1.495 gas = €2.120 leveringskosten, plus btw circa €2.565.
Van iedere euro die je in totaal betaalt, gaat zo'n 40 cent naar de overheid — energiebelasting plus btw. Een gemiddeld huishouden draagt op die manier ongeveer 1.300 tot 1.500 euro per jaar af aan belastingen op energie.
Krijg je iets terug bij weinig of geen verbruik?
Door de vaste vermindering kan het gebeuren dat je per saldo geld terugkrijgt op de energiebelasting. Dat geldt vooral voor mensen met een laag verbruik én zonnepanelen die saldering toepassen (tot eind 2026 nog volledig).
Stel: je verbruikt netto 1.000 kWh per jaar en geen gas — bijvoorbeeld omdat je all-electric woont in een goed geïsoleerd appartement. Dan is je te betalen energiebelasting 1.000 × €0,111 = €111. De vermindering van €519,80 is daar veel hoger dan, dus je krijgt €408 terug op je belastingdeel.
Op de jaarnota zie je dat als negatieve regel. Dat geld wordt verrekend met de leveringskosten en netbeheerkosten, dus je rekening valt netto lager uit. Krijg je per saldo geld terug, dan stort de leverancier het bedrag op je rekening.
Er is overigens geen aparte teruggave bij de Belastingdienst. Alles verloopt via je energieleverancier. Krijg je via een ander adres ook elektra en gas, bijvoorbeeld een vakantiehuisje, dan heeft die aansluiting een eigen vermindering — wat ook betekent: een eigen belastingafrekening.